Trong mấy ngày qua, sau khi Bộ Nội An Hoa Kỳ ký thỏa hiệp đồng thuận với chính phủ Cộng Sản Việt Nam liên quan đến vấn đề trục xuất những công dân Việt Nam sống bất hợp pháp ở Hoa Kỳ, đã tạo ra nhiều thắc mắc trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại cũng như ở trong nước.

Sau khi lược dịch bản thỏa hiệp do Bộ Nội An Hoa Kỳ phổ biến, chúng tôi đã nhận được rất nhiều thư từ, email cũng như điện thoại gọi đến từ bốn phương để tìm hiểu cặn kẽ hơn về nội dung của quyết định trên. Một trong những lý do tạo ra sự hoang mang đó có thể vì các điều khoản nêu lên trong văn bản thông báo chỉ có tính cách tổng quát, vì vậy cần phải đợi cho đến khi các điều luật chi tiết được phổ biến thì người ta mới có thể phân tích ra từng hoàn cảnh hoặc từng trường hợp cá biệt.

Hôm nay Thứ Sáu 25 tháng 1, 2008, Trung Tâm Trợ Giúp Pháp Lý Người Mỹ gốc Á Châu (APALC) vừa nhận được các văn kiện chính thức của bản thỏa hiệp. Với tư cách là thành viên của hội đồng quản trị tôi xin phổ biến đến quý vị các tài liệu nói trên bằng cả hai thứ tiếng Việt và Anh ngữ để mọi người có thể tự tìm hiểu thêm tin tức.

Hiện nay chúng tôi đang hợp lực với các luật sư thuộc ba tổ chức: Catholic Legal Immigration Network, Legal Aid Foundation of Los Angeles cùng Asian Pacific American Legal Center, tìm hiểu cặn kẽ nội dung thỏa hiệp trục xuất, và sẽ soạn thảo ra những bản hướng dẫn chi tiết đồng thời dự định tổ chức các buổi hội thảo và diễn đàn công cộng để thông báo cùng trả lời những thắc mắc của truyền thông, báo chí cũng như quý vị đồng hương quan tâm đến thỏa hiệp nói trên.

Trong lúc chờ đợi chúng tôi khuyên quý vị nên giữ bình tĩnh và đừng trả tiền cho bất cứ một dịch vụ pháp lý nào nếu chưa biết trường hợp của mình có thể bị ảnh hưởng bởi thỏa hiệp này hay không. Ðặc biệt là đừng nghe những lời cố vấn từ những người không phải là luật sư chuyên môn về luật di trú Hoa Kỳ.

Sau đây chúng tôi xin lần lượt trả lời một số những thắc mắc chung của quý vị đồng hương do các cơ quan truyền thông gởi đến:

1. Hỏi: Những người Việt Nam thuộc dạng nào có thể bị trục xuất về nước?

Ðáp: Tất cả những người mang quốc tịch Việt Nam, đặt chân đến Hoa Kỳ kể từ ngày 12 tháng 7, 1995 trở về sau, đang sống bất hợp lệ, hoặc các thường trú nhân, dù đã có thẻ xanh và từng được cư trú hợp pháp, tuy nhiên vì vi phạm luật lệ nên đã bị các tòa án di trú Hoa Kỳ đưa ra lệnh trục xuất.

2. Hỏi: Tại sao những người có thẻ xanh mà vẫn bị trục xuất?

Ðáp: Như đã nói ở trên, dù đã có thẻ xanh, dù là người tỵ nạn và đã từng được cư trú hợp pháp ở Hoa Kỳ, tuy nhiên vì vi phạm luật lệ cho nên họ đã bị các tòa án di trú Hoa Kỳ thu hồi lại tình trạng “thường trú nhân”, đồng thời ban hành lệnh trục xuất. Ðây là một trong những điều khoản được bao gồm trong Ðạo Luật Cải Tổ Hệ Thống Di Trú và An Sinh Xã Hội ban hành từ năm 1996 (Illegal Immigration Reform and Immigrant Responsibility Act. of 1996).

3. Hỏi: Theo Bureau Immigration and Customs Enforcement ước tính thì có khoảng 8,000 người đã nhận án lệnh trục xuất của tòa án di trú. Như vậy thì tất cả những người này sẽ phải về nước hay sao? Cho dù họ là tỵ nạn chính trị?

Ðáp: Dù có một số viên chức thẩm quyền người Hoa Kỳ ước tính rằng có khoảng 8,000 người Việt đã nhận được lệnh trục xuất. Tuy nhiên theo thông báo chính thức của bản thỏa hiệp vừa được ký kết thì họ chỉ đưa ra con số 1,500 người sẽ có thể bị ảnh hưởng bởi quyết định vừa được ký kết. Nói một cách khác là dù có đông người đã nhận được lệnh trục xuất, nhưng nếu đa số có mặt tại Hoa Kỳ TRƯỚC ngày 12 tháng 7, 1995 thì họ sẽ không bị chi phối bởi thỏa hiệp này. Tuy nhiên, cũng không có nghĩa là họ sẽ không bị giam giữ lâu dài hoặc không bị trục xuất đến một nước khác ngoài quốc gia gốc (dù đây là một việc hiếm xảy ra).

4. Hỏi: Tại sao lại có cái mốc thời gian là tháng 7 năm 1995 ?

Ðáp: Ðây là thời điểm hai quốc gia đã chính thức thành lập quan hệ ngoại giao.

5. Hỏi: Chừng nào thỏa thuận này có hiệu lực?

Ðáp: Thỏa hiệp trục xuất có hiệu lực kể từ ngày ký kết: 22 tháng 1, 2008. Tuy nhiên, sẽ không chính thức áp dụng cho đến 60 ngày sau khi hai bên đồng ý ký kết.

Nam Lộc

(213) 251-3460

Webmaster (Theo Sưu Tầm)